Montessori Rekenspeelgoed

Getallen die een kind kan oppakken, verplaatsen en op de verkeerde plek terugleggen om te zien wat er gebeurt. Elk materiaal hier maakt van een rekenidee een voorwerp met gewicht en randen: dertien eieren die alleen in hun eigen holte passen, houten cirkels die op een boom liggen zoals een kaart het voordoet, een watermeloen in telbare partjes.

Montessori-klassen en ergotherapieruimtes grijpen om één reden naar houten rekenmateriaal. Een kind dat hoeveelheid in handen heeft gehad, begrijpt die anders dan een kind dat haar alleen opgeschreven heeft gezien. Het tellen begint in de handen en verhuist later naar papier, en juist daarom werkt dit ook bij een kind dat vastloopt op werkbladen.

Kies op waar het kind staat

Begint net met tellen. De Watermeloen Telpuzzel geeft partjes om te tellen, eruit te halen en terug te leggen. Kleine genoeg getallen dat een kind zijn eigen antwoord kan nakijken door te kijken, en juist daardoor blijft tellen hangen.

Sorteren komt voor tellen. De Montessori Sorteerset begint als objectpermanentie voor een baby en wordt later een sorteertaak. Groeperen op één eigenschap komt voor het tellen van een groep, en hier begint dat.

Deel en geheel. De Regenboog Eierpuzzel heeft dertien eieren in twee maten, elk in twee of drie stukken gesneden. Een volle tray betekent vorm, maat en kleur tegelijk onthouden, en dat is de eerste echte kennismaking met een opgave met meerdere voorwaarden.

Meerdere kenmerken tegelijk lezen. De Kattenboom Puzzel en de Bus Puzzel verstoppen hun rekenwerk in de figuren: gestreept of gestippeld, groot of klein, één dier tussen de mensen, één passagier zonder kaartje. Ze sorteren is eerst een logische opgave en pas daarna een telopgave.

Een patroon van een kaart nadoen. De Reken-Kerstboom vraagt een kind een opstelling precies na te leggen. Een voorbeeld natrekken is de stille vaardigheid die later onder plaatswaarde ligt.

Tellen naast tekenen. De Kerstboomset biedt acht activiteiten rond tellen, overtrekken en schilderen, handig bij een kind dat wel wil rekenen zolang het er niet uitziet als rekenen.

Waarom eerst de handen en dan het werkblad

Een werkblad vertelt een kind of het goed was. Een voorwerp laat zien waaróm. Als het laatste ei nergens meer past, ziet het kind de fout van drie stappen terug zonder dat een volwassene die benoemt, en gaat het zelf terug om het op te lossen. Die lus, van fout naar correctie zonder dat de correctie wordt aangereikt, bouwt de bereidheid om later bij een moeilijke opgave te blijven zitten.

Hoe je ermee werkt

Tel hardop langzamer dan natuurlijk voelt, en laat het kind het stuk verplaatsen in plaats van het zelf te doen. Weersta de neiging het laatste stuk af te maken. Vraagt een kind of het goed is, vraag dan eerst wat het zelf denkt: het antwoord ligt meestal voor zijn neus, en het daar vinden is de hele oefening.

Bij begeleid werken: partjes tellen en eruit halen past bij een kind vanaf ongeveer 2, een opstelling naleggen van een kaart vanaf 3 tot 4, en deel-geheelwerk met de eieren vanaf ongeveer 4. Dit zijn hulpmiddelen voor sessies met een volwassene, geen speelgoed dat je aangeeft om er vervolgens bij weg te lopen.