Montessori Sorteerset

Een doos met losse onderdelen in oplopende maten: pompons van één en drie centimeter, knopen van tweeënhalf en vijf, houten stokjes van zeven. Om die maten draait het. Niets in de doos is versiering, en elk paar voorwerpen verschilt op één eigenschap duidelijk genoeg dat een kind het verschil ziet voordat het het kan benoemen.

Wat de set van een kind vraagt verandert in drie jaar volledig. Op zes maanden is de taak kijken hoe een balletje in de doos verdwijnt en weer terugkomt, en dat is objectpermanentie. Op twee is het alle kleine pompons op de ene plek leggen en de grote op de andere, en dat is categoriseren. Op drie is het sorteren op twee eigenschappen tegelijk. Dezelfde doos, drie verschillende opgaven, en juist daarom staat hij in vroeghulpruimtes en op ergotherapiekasten in plaats van op een speelgoedplank.

Manieren om ermee te werken

• Erin en eruit. Doe er één voorwerp in en laat het kind het terughalen. De pauze tussen verdwijnen en verschijnen is waar het leren zit, dus haast je niet om het te onthullen.
• Sorteren op één eigenschap. Twee bakjes, groot in het ene, klein in het andere. Zeg de regel één keer hardop en zwijg dan, zodat het kind de twijfelgevallen zelf uitzoekt.
• Sorteren op twee eigenschappen. Groot en rood in het ene bakje, klein en rood in het tweede, groot en blauw in het derde. Dit is de eerste opgave in de doos die echt fout kan gaan, en dat maakt haar bruikbaar.
• Overbrengen met een pincetgreep. Verplaats pompons één voor één met duim en wijsvinger in plaats van met een hele hand. Langzamer, moeilijker, en precies de bedoeling als je aan de greep werkt.
• Tel een gesorteerde groep. Zijn de voorwerpen eenmaal gegroepeerd, tel de groep dan. Eerst sorteren geeft een kind iets stabiels om te tellen, en daarom is die volgorde belangrijk.
• Bouwen met de stokjes. Twintig stokjes van gelijke lengte maken vierkanten, driehoeken en rasters op een plat vlak, een rustige brug naar vormwerk.
• Verstoppen en zoeken. Verstop een knoop onder de pompons en laat het kind hem op de tast opgraven, met de ogen dicht of de doos achter de rug.

Wat het ontwikkelt

Knijpen, loslaten en overbrengen bouwen de hand op voor later potloodwerk. Groeperen op een eigenschap is het denkwerk onder het vroege rekenen, en de versie met twee eigenschappen is echt logisch werk. De set vraagt ook om volgehouden aandacht: vierentachtig voorwerpen sorteren duurt langer dan een kind verwacht, en afmaken hoort bij de oefening.

Specificaties

30 kleine pompons (1 cm) · 10 grote pompons (3 cm) · 12 middelgrote knopen (2,5 cm) · 12 grote knopen (5 cm) · 20 houten stokjes (7 cm). Hout en textiel, niet-toxische afwerking.

Bij begeleid werken: erin-en-eruit past bij een kind vanaf ongeveer zes maanden, sorteren op één eigenschap vanaf ongeveer 18 maanden, en twee eigenschappen tegelijk vanaf ongeveer 3. Overal kleine onderdelen, dus dit is een hulpmiddel voor sessies met een volwassene erbij, geen doos die je aangeeft om er vervolgens bij weg te lopen.